अमेरिकाको प्रभुत्वसँगै चीन र आयोजक ब्रिटेनको कथा

खेलकुदको महाकुम्भमा चीनविरुद्ध आफ्नो वर्चस्व पुनस्र्थापित गर्दै अमेरिकाले लन्डन यात्रा टुंग्याएको छ। बेइजिङ ओलम्पिकमा पदक  तालिकाको शीर्ष स्थान कायम चीनलाई बेलायती सहरमा माथ ख्वाउँदै अमेरिकाले ४६ स्वर्णसहित आधिपत्य जनाएको हो। चिरप्रतिद्वन्द्वी  चीनभन्दा ८ वटा बढी स्वर्ण जितेको अमेरिकाले २९ रजत र २९ कांस्य गरी कुल १ सय ४ पदक जित्यो।

शीतयुद्धको अन्त्य तथा रसियाको विभाजनपछि ओलम्पिकमा दबाब कायम गर्दै आएको अमेरिकाले ४ वर्षअघि चीनले देखाएको पुरुषार्थ मेट्ने  क्रममा पदक तालिकामा वर्चस्व स्थापित गर्‍यो। बेइजिङमा ५१ स्वर्ण जितेको चीन यो पटक ३८ स्वर्णमा सीमित भयो। अमेरिकाको सफलतामा  पौडी एवं एथलेटिक्सजस्ता उसका परम्परागत शक्तिशाली विधाको प्रमुख भूमिका रह्यो। जसमध्ये पौडीमा १६ र एथलेटिक्समा ९ वटा स्वर्ण  पदकको कमाइ अमेरिकाका लागि ओलम्पिक यात्राको सुनौलो पक्ष थियो। त्यसबाहेक टेनिस, सुटिङ र जिम्न्यास्टिकमा समान ३/३ स्वर्ण  पदकले अमेरिकी दबाबमा योगदान दिएका छन्। बाँस्केटबलमा महिला र पुरुष दुवैतर्फ स्वर्ण र जापानलाई हराएर महिला फुटबलमा जितेको  स्वर्ण पदकको सफलता अमेरिकाकै नाममा रह्यो। गोल्डेन ब्वाइ उपनाममा पाएका पौडीवाज माइकल फ्लेप्सले हात पारेको ४ स्वर्णले लन्डन  ओलम्पिकका सर्वाधिक ठूला उपलव्धि बनाएको छ।

चीनको ३८ स्वर्णको हकमा लन्डन ओलम्पिक उसका पुरानै स्पर्धा अगाडि रहे। डाइभिङमा सर्वाधिक ६ स्वर्ण जितेको एसियाली महारथि चीनले  ब्याडमिन्टन र भारोत्तोलनमा मात्र नभई पौडीमा समेत ५/५ वटा स्वर्ण हात पार्‍यो। त्यसबाहेक टेबुल टेनिस र जिम्न्याटिकमा ४/४ स्वर्ण  चिनियाँ उपलब्धि हो। परम्परागत शक्ति रहेका बाहेक अन्य खेलमा पदक जित्न नसक्दा चीनले ओलम्पिकमा लाल वर्चस्व कायम राख्न  नसक्नुको कारण थियो। अन्ततः २७ रजत र २२ कांस्यसहित कुल ८७ पदक जितेर ३० औं गृस्मकालीन ओलम्पिकमा दोस्रो स्थानमा रहनु नै  चीनको सफलता भएको छ।

ओलम्पिकको पदक तालिकामा फड्को मार्ने क्रममा आयोजक बि्रटेनले २९ स्वर्णसहित कुल ६५ पदक जितेर तेस्रो स्थानमा हात पारेको छ।  बेइजिङ ओलम्पिकको तुलनामा १० बढी स्वर्ण जितेको बि्रटेनले घरेलु भूमिमा साइक्लिङ ट्रयाकमा सर्वाधिक ७ स्वर्णको सफलता कोर्‍यो। बि्रटे नले एथलेटिक्स र रोइङमा ४/४ तथा बक्सिङ र इक्वेस्ट्रेनमा ३/३ स्वर्ण जित्यो। फराह मोहम्मदले ५ हजार मिटर र १० हजार मिटर दौडमा  स्वर्ण पदक जितेर घरेलु समर्थकको प्रशंसा कमाएका थिए।

शीर्ष तीन स्थान अमेरिका, चीन र बि्रटेनले कब्जा गर्दा चौथो स्थानमा रहेको रसिया एथलेटिक्समा सर्वाधिक ८ र रेस्लिङमा ४ सहित २४  स्वर्ण जित्न सफल भयो। पाँचौं स्थानमा रहेर १३ स्वर्ण जितेर दक्षिण कोरियाले एसियाली राष्ट्रको सान कायम राख्यो। ओलम्पिकको पछिल्लो  संस्करणमा फितलो देखिएका जर्मनी र फ्रान्सले समान ११ स्वर्ण जितेका छन्। यद्यपी १९ रजत र १४ कांस्यसहित कुल ४४ पदक जितेर जमर् नी छैटौं स्थानमा कायम छ।

कुल ३ सय २ स्वर्णको प्रतिस्पर्धामध्ये इटाली र हंगेरीले ८/८, अस्ट्रेलिया, जापान र काजाकिस्तानको नाममा ७/७ तथा युक्रेन र ने दरल्याण्डले ६/६ स्वर्ण जितेका छन्। क्युवा र न्युजिल्यान्डले ५/५ स्वर्ण जित्दा अन्य ४ देशले ४-४ स्वर्णका उपलव्धि हात पारेका छन्। त्यस्तै,  ६ वटा देशको सफलतामा ३/३ स्वर्ण पदक रह्यो। २३ राष्ट्रले १/१ स्वर्ण जित्दा ९ वटा देशले २/२ स्वर्ण हात पारेका छन्। स्वर्ण पदक  नजितेपनि ३१ राष्ट्रले पदक तालिकामा नाम लेखाएका छन् जसमध्ये २० राष्ट्रले रजत र कांस्य दुवै पदक जितेका छन् भने ११ राष्ट्रको  नाममा कांस्य पदक मात्र छ।

लन्डन ओलम्पिक खेल्न पुगेका २ सय ४ देशमध्ये ७९ देशले मात्र पदक सूचीमा नाम लेखाउनसके। व्यक्तिगत सफलतामा अमेरिकी पौडीवाज  माइकल फ्लेप्सले ४ स्वर्ण र २ रजतसहित सर्वाधिक ६ पदक जितेका छन्। त्यस्तै, महिलातर्फ फ्रान्कलीन मिसीले ४ स्वर्ण र १ कांस्यसहित ५  पदक जितिन्। त्यसबाहेक जमैकन धावक उसेन बोल्टसहित ४ खेलाडीको नाममा ३/३ स्वर्ण पदक परेको छ।

२६ खेलका ३६ वटा स्पर्धामा १० हजार ४ सय ९० खेलाडी सहभागी रहेको लन्डन ओलम्पिकमा पौडी, साइक्लिङ, आर्चरी, सुटिङ, भारोत्तोलन  आदिमा गरी ३८ वटा विश्व कीर्तिमान रचिएको छ। बेलायतको वैभवशाली संस्कृतिको पृष्ठभूमिमा ओलम्पिक सहभागिताको दृष्टिले  क्यानाडाका इयान मिलरको कथा रोमाञ्चक बन्न पुगेको छ। घोडाचढीका यी ६५ वर्षीय मिलरले १० औं पल्ट ओलम्पिक खेलेर इतिहासमा  नाम लेखाएका हुन्। लगातार ४० वर्षदेखि ओलम्पिक खेल्दै आएका मिलरले सन् १९७२ मा म्युनिख बाट आफ्नो ओलम्पिक यात्रा प्रारम्भ  गरेका थिए।

एजेन्सीको सहयोगमा

आकर्षक समापन, रियोमा भेट्ने वाचा

आकर्षक सुरुवातसँगै लन्डन ओलम्पिकको उद्घाटन भएको थियो, समापन समारोह पनि कुनै अर्थमा कम रहेन। तीन घन्टा लामो समापन  समारोहमा बेलायती संगीतका तीन पुस्ताका हस्ती देखापरे- स्पाइस गल्र्स, जर्ज माइकल तथा एल्बो। लन्डन ओलम्पिकका प्रमुख लर्ड कोए  पनि खुसी देखिए। उनले भने- ‘हामीले आफूमाथि सुम्पेको सबै जिम्मेवारी पूरा गर्‍यौं, त्यो पनि ठीक ढंगले।’ आधिकारिक झन्डा ब्राजिलीयन  सहर रियो डी जेनेरियोलाई हस्तान्तरण गरेपछि लन्डन ओलम्पिक औपचारिक  समाप्त भएको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीका अध्यक्ष ज्याक रग्सले ३० औं ग्रीष्मकालीन लन्डन ओलम्पिक-२०१२ समाप्त भएको औपचारिक घोषणा गरे।  उनले भने, ‘हामी लन्डनको हाँसो, माया र समर्थन कहिल्यै बिर्सनेछैनौं। यसपल्टको ओलम्पिक पनि उत्तिकै भव्य र आकर्षक रह्यो।’

समापन समारोहमा १० हजार खेलाडी सहभागी थिए भने दर्शकको संख्या ८० हजारभन्दा बढी थियो। उनीहरूले समारोहको अन्त्यतिर  नाटकीय रूपमा ओलम्पिक ज्योति निभेको देखे र त्यसपछि एकपछि अर्को आकर्षक आतिशवाजीको रोमाञ्चक दृश्य हेरे। त्यसैले पूरा लन्डन  खुसीमा डुबेको थियो।

तीन घन्टाको समापन समारोहमा बेलायतका विशेषता झल्किने कार्यक्रमहरू प्रस्तुत भए। यसपल्टको लन्डन ओलम्पिकका क्रममा कुल ४४  विश्व कीर्तिमान बने, ओलम्पिक कीर्तिमानको संख्या भने १ सय १७ रह्यो।

अब सन् २०१६ मा रियो डि जेनेरियोमा ३१ औं ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक हुनेछ। लन्डन ओलम्पिकमा जति भेला भएका थिए, धेरैको वाचा  थियो, अब रियोमा भेट्नेछौं। ब्राजिलले पनि उत्तिकै भव्य र सफल रूपमा ओलम्पिकको आयोजना गर्ने वचन दिएको छ।

History of Olympic Games, Where and How it Began

ओलम्पिक खेल अन्तरराष्ट्रिय स्तरमा आयोजना गरिने बिभिन्न खेलहरुको प्रतियोगिता हो । आधुनिक ओलम्पिक खेलको सुरुवात ग्रिसको आथेनमा सन १८९६मा गरिएको थियो ।
ओलम्पिक खेल प्रतेक चारवर्षमा हुने गर्दछ । यस अघि सन २००८ सालमा चिनको बेजिङ्गमा आयोजना गरिएको थियो । यस वर्ष अर्थात २०१२ सालको ओलम्पिक खेल बेलायतको राजधानी लण्डनमा यही जुलाइ र अगस्तमा हुन गैरहेको छ ।
“ओलम्पिक” नाम परा पूर्बकालीन ग्रीस भाषाबाट आएको हो । यसले नाम “ओलम्पिक खेल” भनी ओलम्पिक खेलका लागि गठित अन्तरराष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीले राखेको हो । “ओलम्पिक” नाम ग्रिसको दक्षिण पश्चिममा रहेको अर्धटापु पेलेओपोनेशको ओलम्पिया भन्ने स्थानमा सर्व प्रथम खेल प्रतिस्पर्धा गराइएकोले यसको नाम “ओलम्पिक प्रतिस्पर्धा” भनि राखिएको थियो ।

सन १८९६ देखि सुरु भएको ओलम्पिक खेल हरेक चार बर्षमा हुने गर्दछ र सन १९२४ देखि जाडोको मौसममा पनि ओलम्पिक खेलाउन थालियो । अन्तरराष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीले सन १९६० देखि शारिरीक अपाँगहरुलाइ पनि खेल मैदानको प्रतिस्पर्धामा उता¥यो । १९७६ देखि खेलाइने शारिरीक अपाँगहरुको खेललाइ “प्याराओलम्पिक खेल” भनेर नामाकरण गरियो । यसरी गर्मी मौसम र जाडो मौसममा हरेक दुइ दुइ वर्षमा प्याराओलम्पिक खेल हुन थाल्यो । हरेक दुइ बर्षमा हुने प्याराओलम्पिक एकपटक गर्मी मौसममा र अर्को पटक जाडो मौसममा हुने गर्दछ । हरेक चार बर्षमा हुने ओलम्पिक खेल भने गर्मी मौसममा आयोजना गरिने परिपाटी बस्यो । हरेक चारबर्षमा हुने ओलम्पिक र हरेक दुइ दुइ बर्षमा हुने प्याराओलम्पिक खेल सम्पन्न गराउने जिम्मा अन्तरराष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीले लियो । सन २०१० को जाडो मौसमको प्याराओलम्पिक खेल क्यानाडाको भ्यानकुभरमा भएको थियो भने यसपालीको प्याराओलम्पिक खेल लण्डनमा २९ अगस्त देखि ९ सेप्टेम्बर सम्म हुने भएको छ ।
परापूर्ब कालमा ओलम्पिक

परापूर्ब कालमा पनि ओलम्पिक खेल गराइने गर्दथ्यो भन्ने प्रमाण भेटिन्छ । इसा पूर्व ७७६ देखि इसापूर्व चौथो सताब्दी सम्म परापूर्ब कालिन (एन्सियन्ट)
Greece Olympiaग्रिस समयमा ग्रिसको ओलम्पिया भन्ने ठाँउमा लगतार खेल प्रतिस्पर्धा भैरहेको थियो । खेलको सुरु सुरुमा ओलम्पियाको खेल मैदानमा १९२२४ मिटर दौडको प्रतिस्पर्धा हुने गर्दथ्यो । पछि हरेक पटक यसले बिकाश गर्दै गयो । ओलम्पियामा हुने उक्त खेललाइ ग्रिसहरुका भगवान मानिने छेउस र भगवानका अवतार मानिने पेलोप्सले धार्मिक पर्वका रुपमा पाँच दिन खेलाउन थाले । त्यसरी गराइएको खेल प्रतिस्पर्धाले बिकाश गर्दै १८ वटा भिन्न भिन्न प्रकारका खेलहरु प्रतिस्पर्धा गराउन थालिएको इतिहाँस भेटिन्छ । तर जव इसा पूर्व १४८मा रोमले ग्रिस माथि कब्जा ग¥यो त्यस पछि त्यो खेल पनि बन्द भयो । एक एैतिहाँसिक अनुमानका अनुसार इसापूर्व ३९३मा रोमका साम्राट थेओडिसिउस ब्दीतीयले ग्रिसलाइ कब्जा गर्नु अघि पछिल्लो खेल भएको थियो ।
रोमका साम्राट थेओडिसिउस ब्दीतीयले ग्रिसलाइ कब्जामा लिएपछि उनले सबै प्रकारका धार्मीक चाड पर्वहरु र खेलकूँदका सबै प्रकारका प्रतिस्पर्धा माथी प्रतिबन्ध लगाए ।
सन १८८६ पछि ओलम्पिया क्षेत्रमा गरिएको उत्खनन्बाट त्यहाँ मन्दीरहरु भएको र ठूलो खेल मैदान भएको पत्ता लाग्यो । उक्त उत्खनन एक जर्मन पुरातत्वबेत्ता एर्नसट कुर्टिउसको नेतृत्वमा भएको थियो । त्यसको केही समय पछि एक फ्रेन्च पिएरे दे कुबेर्टिनले “यदि एक जर्मन ब्यक्तिले यत्रो ठूलो उत्खनन गरेर ओलम्पिया पत्ता लगायो भने हामी फ्रेन्चहरुले किन यति राम्रो कुराको सुरुवात नगर्ने ? ” भनी ओलम्पियालाइ पुन ब्युताउने प्रयास गरे । तर त्यसबीचमा १८७०÷७१मा जर्मन फ्रान्सको युद्धले ओलम्पियाको पुन सुरुगर्ने भन्ने काम रोकियो ।

First Olympic medal

सन १८९०मा पिएरे दे कुबेर्टिनले ओलम्पिया क्षेत्र हेर्न पुगे र जव उनले त्यो क्षेत्र देखे तव उनलाइ यसको नयाँ सुरुवात गर्न अरु जोस, जाँगर र आँट जागेर आयो अनि उनले फ्रान्सको सोरबोन बिश्वबिद्यालय पेरिसमा १८९४को जुन १६ देखि २३ सम्म एक ओलम्पिक सम्मेलनको आयोजना गरे र सो सम्मेलनले दुइ बर्ष भित्र आथेनमा एक ओलम्पिक खेलको आयोजना गर्ने निर्णय ग¥यो । अनि त्यतिखेरै अन्तरराष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी पनि गठन गरे । कमिटीमा एक ग्रिस डेमेट्रिउस भिकेलास अध्यक्ष बने भने पिएरे दे कुबेर्टिन महासचिव बने । सन १८९६को खेलमा जम्मा जम्मी १४ मुलुकका २५० खेलाडीहरुले भाग लिएका थिए । तर खेल असाध्यै रोचक, प्रतिस्पर्धात्मक एवं सफल भएको मानियो । दोस्रो ओलम्पिक खेल सन १९००मा पेरिसमा र तेस्रो खेल १९०४मा सन्त लुइजमा भएको थियो । यसरी ओलम्पिक खेल पुन जीबित भएर आज सम्म निरन्तर अगाडी बढीरहेको छ ।

एक सय बाह्रबर्ष अघि १४ मुलुकका २५० खेलाडीहरुबाट सुरु भएको ओलम्पिक २००८ सम्म आइपुग्दा चीनको बेजिङ्गमा भएको खेलमा २०४ मुलुकका ३०२ बिभिन्न प्रतिस्पर्धाका लागि ११ हजार खेलाडीहरुले भाग लिएका थिए । by Shashi Poudel

Now you learned that the Olympics game were held to honor the ancient Greek gods. Becoming an Olympic Medallist is really very hard and takes lots of work. Now if you go to an Olympic games in future, you can tell the person sitting next to the history of the Olympic games.